Αξιότιμε κύριε Γενικέ Γραμματέα,
Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.), στο πλαίσιο της δημόσιας ηλεκτρονικής διαβούλευσης της «Έκθεσης Παρακολούθησης της Ψηφιακής Προσβασιμότητας Ιστοτόπων και Εφαρμογών για Φορητές Συσκευές των Δημόσιων Φορέων και Οργανισμών στην Ελλάδα για την 5η περίοδο παρακολούθησης (1 Ιανουαρίου 2025 - 22 Δεκεμβρίου 2025)», σας αποστέλλει με το παρόν τις διαπιστώσεις και προτάσεις της. Αξίζει να σημειωθεί πως οι διαπιστώσεις και προτάσεις που περιλαμβάνονται στο παρόν έγγραφό μας υποβλήθηκαν στις 29.06.2026 και στον διαδικτυακό τόπο ανοιχτής διακυβέρνησης www.opengov.gr.
Καταρχάς, χαιρετίζουμε το γεγονός ότι η εν λόγω Έκθεση τίθεται σε δημόσια διαβούλευση, καθώς αντίστοιχη διαδικασία δεν ακολουθήθηκε κατά τις τρεις προηγούμενες περιόδους παρακολούθησης, παρά τις προβλέψεις της παρ. 8 του άρθρου 47 του ν. 4727/2020. Η παράλειψη αυτή στέρησε από τη Συνομοσπονδία, αλλά και από άλλους ενδιαφερόμενους φορείς, τη δυνατότητα να διατυπώσουν τις διαπιστώσεις και τις προτάσεις τους επί των ευρημάτων και των συμπερασμάτων των σχετικών Εκθέσεων, συμβάλλοντας στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου.
Η παρέμβασή μας διαρθρώνεται σε δύο ενότητες:
Α) Διαπιστώσεις και προτάσεις ανά ενότητα της Έκθεσης, και
Β) Γενικότερα σχόλια και προτάσεις.
Α. Διαπιστώσεις και προτάσεις ανά ενότητα της Έκθεσης
Α1. Ενότητες «Συνοπτική παρουσίαση της Έκθεσης» και «4. Συμπεράσματα-Επόμενα βήματα»
Στις ενότητες «Συνοπτική παρουσίαση της Έκθεσης» και «4. Συμπεράσματα-Επόμενα βήματα», διαπιστώνουμε ότι η Έκθεση παρουσιάζει συγκεντρωτικά ποσοστά παραβιάσεων ανά κριτήριο συμμόρφωσης, δίχως να αναφέρει: i) πόσοι ιστότοποι συμμορφώνονται πλήρως με το επίπεδο ΑΑ και πόσοι δεν συμμορφώνονται και ii) πόσες εφαρμογές συμμορφώνονται πλήρως με τις απαιτήσεις του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου και πόσες δεν συμμορφώνονται. Θεωρούμε ότι η παράθεση των συγκεκριμένων στοιχείων είναι απολύτως αναγκαία, καθώς μόνο μέσω αυτών μπορεί να αποτυπωθεί το ποσοστό συμμόρφωσης των δημόσιων φορέων και οργανισμών με τις απαιτήσεις της ισχύουσας νομοθεσίας.
Για τον λόγο αυτό, προτείνουμε να συμπεριληφθεί σε μια από τις αντίστοιχες ενότητες της έκθεσης αναφορά σχετικά με το πλήθος/ποσοστό των ιστοτόπων και εφαρμογών για φορητές συσκευές στους οποίους εντοπίστηκε έστω και ένα σφάλμα συμμόρφωσης, δηλαδή που ΔΕΝ συμμορφώνονται πλήρως με τις απαιτήσεις του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου. Ιδιαίτερα χρήσιμο θα ήταν τα στοιχεία αυτά να παρουσιάζονται ανά κατηγορία φορέων (π.χ. Υπουργεία, Περιφέρειες, Δήμοι, Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα, Νοσοκομεία κ.λπ.) ή ανά επίπεδο διοίκησης, όπως στον Πίνακα της ενότητας 2.2 «Επιλογή του δείγματος απλουστευμένης παρακολούθησης ιστότοπων» της Έκθεσης, ώστε να καθίσταται δυνατή η εξαγωγή συμπερασμάτων ως προς το ποσοστό συμμόρφωσης ανά κατηγορία φορέα/επίπεδο διοίκησης, συμβάλλοντας, παράλληλα, στον σχεδιασμό και την υλοποίηση στοχευμένων διορθωτικών παρεμβάσεων.
Επιπρόσθετα, στις ίδιες ενότητες αναφέρεται για τους ιστοτόπους ότι «μόλις το 21% διέθετε τόσο μενού προσβασιμότητας όσο και σχετική δήλωση […] περίπου το 80% δεν συμμορφώθηκε με την υποχρέωση δημοσίευσης Δήλωσης Προσβασιμότητας». Η διατύπωση αυτή συγχέει μια προαιρετική τεχνική λειτουργία (μενού προσβασιμότητας) με υποχρεώσεις που απορρέουν από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Το μενού προσβασιμότητας δεν αποτελεί κριτήριο συμμόρφωσης σύμφωνα με τον ν. 4727/2020, την Οδηγία (ΕΕ) 2016/2102 ή το πρότυπο EN 301 549, ενώ η Δήλωση Προσβασιμότητας αποτελεί ρητή και δεσμευτική υποχρέωση των δημόσιων φορέων. Επιπρόσθετα, το Ευρωπαϊκό Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία (European Disability Forum-EDF) -το οποίο εκπροσωπεί πάνω από 100 εκατομμύρια άτομα με αναπηρία στον διάλογο με τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του οποίου η Ε.Σ.Α.μεΑ. αποτελεί ιδρυτικό μέλος- και η Διεθνής Ένωση Επαγγελματιών Προσβασιμότητας (International Association of Accessibility Professionals), σε κοινή δήλωση που εξέδωσαν τον Μάιο του 2023, επισημαίνουν ότι τα «accessibility overlays» δεν καθιστούν έναν ιστότοπο «προσβάσιμο ή συμμορφούμενο με την ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προσβασιμότητα», και ότι «ενδέχεται να παρεμβαίνουν στη λειτουργία άλλων τεχνολογιών που χρησιμοποιούν τα άτομα με αναπηρία για την πρόσβαση σε ψηφιακό περιεχόμενο, δηλαδή των λεγόμενων υποστηρικτικών τεχνολογιών (assistive technologies)».[1]
Στο πλαίσιο αυτό, κρίνεται σκόπιμο να επισημανθεί ότι η ουσιαστική προσβασιμότητα επιτυγχάνεται πρωτίστως μέσω του σχεδιασμού και της ανάπτυξης των ιστοτόπων με βάση τις αρχές της προσβασιμότητας (“accessibility by design”), όπως αυτές αποτυπώνονται στο ισχύον εναρμονισμένο πρότυπο. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές και οδηγίες καθορίζουν ότι η συμμόρφωση προκύπτει από τη δομή και τον κώδικα του ίδιου του περιεχομένου/ιστοτόπου. Η προσέγγιση αυτή, η οποία ενσωματώνει τις απαιτήσεις προσβασιμότητας απευθείας από το στάδιο του σχεδιασμού στο επίπεδο ανάπτυξης του κώδικα των ιστοτόπων (και όχι μέσω πρόσθετων εργαλείων διεπαφής) και με σωστή δομή, διασφαλίζει τη διαλειτουργικότητα με τις ποικίλες υποστηρικτικές τεχνολογίες και την ουσιαστική, οριζόντια και βιώσιμη συμμόρφωση με το θεσμικό πλαίσιο.
Α2. Ενότητα «Εισαγωγή»
Στην ενότητα «Εισαγωγή» διαπιστώνεται σφάλμα ως προς την παρουσίαση των τεσσάρων Αρχών Προσβασιμότητας. Ειδικότερα, η 4η Αρχή αναφέρεται εκ παραδρομής ως «Χρηστικότητα», η οποία έχει ήδη παρατεθεί ως 2η Αρχή, αντί της ορθής Αρχής «Στιβαρότητα». Προτείνεται η διόρθωση της σχετικής αναφοράς.
Α3. Ενότητα «2.2 Επιλογή του δείγματος απλουστευμένης παρακολούθησης Ιστοτόπων»
Στην ενότητα «2.2 Επιλογή του δείγματος απλουστευμένης παρακολούθησης Ιστοτόπων» αναφέρεται ότι «συμπεριλήφθηκαν δοκιμές για καθεμία από τις απαιτήσεις κατανοησιμότητας και στιβαρότητας». Δεδομένου ότι οι Αρχές της Προσβασιμότητας περιλαμβάνουν επίσης την «Αντιληπτικότητα» και τη «Χρηστικότητα», παρακαλούμε όπως το συγκεκριμένο σημείο συμπληρωθεί αναλόγως.
Α4. Ως προς τον Ποιοτικό Προσδιορισμό Δείγματος
Στην ενότητα «2.3 Ποιοτικός Προσδιορισμός Δείγματος», το παρακάτω να τροποποιηθεί ως ακολούθως: «Λαμβάνοντας υπόψη τις προτάσεις τους εμπλεκόμενους οργανισμούς των εμπλεκόμενων οργανισμών σχετικά με προσβασιμότητα (εθνικούς ενδιαφερόμενους φορείς, την Ε.Σ.Α.μεΑ., το Συνήγορο του Πολίτη και την Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας), πραγματοποιήθηκε μία ποιοτική ανάλυσή του σε τομείς πολιτικής όπως παρουσιάζονται κάτωθι, με σκοπό την στόχευση τομέων άμεσου ενδιαφέροντος ατόμων ΑΜεΑ με αναπηρία», δεδομένου ότι με το υπ. αριθ. 34226 ΕΞ2025/23.10.2025 έγγραφό σας μας προσκαλέσατε να συμβάλλουμε στην κατάρτιση του απαιτούμενου δείγματος δημόσιων ιστοτόπων και εφαρμογών για φορητές συσκευές στο πλαίσιο της 5ης περιόδου παρακολούθησης της συμμόρφωσής τους.
Α5. Ενότητα «3.3 Δήλωση και μενού προσβασιμότητας»
Στην Ενότητα «3.3 Δήλωση και μενού προσβασιμότητας» διαπιστώνεται ασάφεια ως προς τα παρατιθέμενα στοιχεία. Ειδικότερα, η αναφορά ότι το 21% των ιστοτόπων διέθετε τόσο μενού όσο και δήλωση προσβασιμότητας δεν είναι συμβατή με τη διαπίστωση ότι μόλις το 20% των ιστοτόπων διέθετε δήλωση προσβασιμότητας. Συνεπώς, είτε πρόκειται για εκ παραδρομής σφάλμα που πρέπει να διορθωθεί είτε απαιτείται περαιτέρω διευκρίνιση.
Επιπρόσθετα, σε σχέση με τους ιστοτόπους που διέθεταν δήλωση προσβασιμότητας, δεν αναφέρεται στην Έκθεση εάν διενεργήθηκαν έλεγχοι ως προς τα ακόλουθα:
i) την ύπαρξή της στην αρχική σελίδα του ιστοτόπου, και κατά προτίμηση στο footer κάθε σελίδας, δεδομένου ότι στην αιτιολογική σκέψη 4 της Εκτελεστικής Απόφασης (ΕΕ) 2018/1523 αναφέρεται ότι «[…] Για να διασφαλίζεται η εύκολη πρόσβαση στη δήλωση προσβασιμότητας, τα κράτη μέλη θα πρέπει να μεριμνούν ώστε οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα να καθιστούν τις δηλώσεις τους προσβάσιμες από κάθε ιστοσελίδα του ιστότοπου. Οι δηλώσεις μπορούν επίσης να διατίθενται στην ίδια την εφαρμογή για φορητές συσκευές […]» καθώς και τη διάθεσή της σε προσβάσιμη και μηχαναγνώσιμη μορφή, λαμβανομένου υπόψη ότι στην αιτιολογική σκέψη (5) της Εκτελεστικής Απόφασης (ΕΕ) 2018/1523 αναφέρεται ότι «[…] Για την αύξηση της ευρεσιμότητας και της προσβασιμότητας, καθώς και για τη διευκόλυνση της επαναχρησιμοποίησης των παρατιθέμενων πληροφοριών, η δήλωση προσβασιμότητας θα πρέπει να καθίσταται διαθέσιμη, κατά περίπτωση, σε μηχαναγνώσιμο μορφότυπο όπως αναφέρεται στην οδηγία 2003/98/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου».
ii) την επικαιροποίησή της, σύμφωνα με τα οριζόμενα i) στην παρ. 1 του άρθρου 42 του ν. 4727/2020, στην οποία προβλέπεται ότι οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα οφείλουν να επικαιροποιούν τη δήλωση προσβασιμότητας χωρίς καθυστέρηση μετά από κάθε ουσιώδη μεταβολή και, σε κάθε περίπτωση, σε ετήσια βάση, και ii) στην αιτιολογική σκέψη (3) της της Εκτελεστικής Απόφασης (ΕΕ) 2018/1523, στην οποία αναφέρεται ότι «Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να διασφαλίζουν ότι οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα επανεξετάζουν και επικαιροποιούν τις οικείες δηλώσεις προσβασιμότητας σε τακτική και τουλάχιστον ετήσια βάση».
iii) την ύπαρξη συνδέσμου προς τον μηχανισμό ενημέρωσης και υποβολής παρατηρήσεων, όπως προβλέπεται στην παρ. 4 του άρθρου 42 και στην παρ.1 του άρθρου 45 του ν. 4727/2020.
Σημειώνεται ότι στην αντίστοιχη Έκθεση για την 4η περίοδο παρακολούθησης (Δεκέμβριος 2023 – Δεκέμβριος 2024) περιλαμβάνονταν αναφορά στα αποτελέσματα των ελέγχων ως προς τα σημεία i) και ii).
Δεδομένου ότι η μη εξέταση των προαναφερθέντων στοιχείων δεν επιτρέπει την εξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων ως προς το πραγματικό ποσοστό συμμόρφωσης των υπόχρεων φορέων και οργανισμών, θεωρούμε αναγκαίο να συμπεριληφθούν στην Έκθεση τα αποτελέσματα και των ως άνω προτεινόμενων ελέγχων.
Περαιτέρω, το γεγονός ότι μόλις το 20% των εξετασθέντων ιστοτόπων διέθετε δήλωση προσβασιμότητας, αναδεικνύει εκτεταμένη μη συμμόρφωση των δημόσιων φορέων. Το εύρημα αυτό θα πρέπει να προβληματίσει σοβαρά το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και να οδηγήσει στην άμεση λήψη αποτελεσματικών μέτρων για την καθολική συμμόρφωση των υπόχρεων φορέων με τις απαιτήσεις του νομοθετικού πλαισίου.
Α6. Ενότητα «3.4.3 Έλεγχος προσβασιμότητας αρχείων pdf»
Στην Ενότητα «3.4.3 Έλεγχος Προσβασιμότητας αρχείων PDF», αναφέρεται ότι εντοπίστηκαν 842.173 παραβιάσεις σε δείγμα μόλις 30 αρχείων PDF, αριθμός που αντιστοιχεί κατά μέσο όρο σε περισσότερες από 28.000 παραβιάσεις ανά αρχείο. Προτείνουμε να αποσαφηνιστεί η μονάδα μέτρησης του εργαλείου που χρησιμοποιήθηκε με αναφορά του συνολικού όγκου ελεγχθέντος περιεχομένου, και παράθεση αντίστοιχου μεγέθους από προηγούμενη περίοδο για λόγους συγκρισιμότητας.
Β. Γενικότερα σχόλια και προτάσεις
Πέραν των ελάχιστων απαιτήσεων που προβλέπονται στο Κεφάλαιο Η του ν.4727/2020 και στην «Εκτελεστική Απόφαση (ΕΕ) 2018/1524 της Επιτροπής της 11ης Οκτωβρίου 2018 για τον καθορισμό μεθοδολογίας παρακολούθησης και τη θέσπιση ρυθμίσεων σχετικά με την υποβολή εκθέσεων από τα κράτη μέλη σύμφωνα με την οδηγία (ΕΕ) 2016/2102 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την προσβασιμότητα των ιστότοπων και των εφαρμογών για φορητές συσκευές των οργανισμών του δημόσιου τομέα», ιδιαίτερα χρήσιμο θα ήταν να περιληφθούν στην Έκθεση και πρόσθετα στοιχεία που να επιτρέπουν την πληρέστερη αποτύπωση της πραγματικής κατάστασης, ενισχύοντας τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τη δυνατότητα αξιολόγησης του βαθμού συμμόρφωσης των δημόσιων φορέων και οργανισμών με το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο. Ειδικότερα, προτείνουμε να συμπεριληφθεί:
- Συγκριτική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της τρέχουσας περιόδου παρακολούθησης σε σχέση με τις προηγούμενες περιόδους, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν παρατηρείται βελτίωση ή επιδείνωση του ποσοστού συμμόρφωσης των δημόσιων φορέων και οργανισμών.
- Δεδομένα σχετικά με τη λειτουργία του μηχανισμού ενημέρωσης και υποβολής παρατηρήσεων του άρθρου 45 του ν. 4727/2020, όπως ο αριθμός των παρατηρήσεων και αιτημάτων ενημέρωσης που υποβλήθηκαν, ο βαθμός και ο χρόνος ανταπόκρισης των αρμόδιων φορέων, καθώς και ο αριθμός των περιπτώσεων στις οποίες οι ενδιαφερόμενοι προσέφυγαν στον Συνήγορο του Πολίτη λόγω μη ικανοποιητικής ανταπόκρισης ή μη συμμόρφωσης με τις προβλεπόμενες υποχρεώσεις. Άλλωστε, στο άρθρο 62 του ν. 4488/2017 προβλέπεται η συλλογή και τήρηση επιμέρους στατιστικών στοιχείων από τα διοικητικά όργανα και τις αρχές ως προς τους τομείς ευθύνης τους για θέματα αναπηρίας.
- Αναφορά στις ενέργειες στις οποίες προβαίνει το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης στις περιπτώσεις που διαπιστώνεται μη συμμόρφωση των δημόσιων φορέων και οργανισμών με τις απαιτήσεις της νομοθεσίας για την ψηφιακή προσβασιμότητα, καθώς και σχετικά με την αποτελεσματικότητα των ενεργειών αυτών ως προς την αποκατάσταση των διαπιστωμένων παραβιάσεων, λαμβανομένων υπόψη των υποχρεώσεων που απορρέουν την παρ. 2 του άρθρο 64 του ν. 4488/2017 για τη διασφάλιση της ισότιμης πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στο ηλεκτρονικό περιβάλλον.
- Η τελική Έκθεση να παραχθεί σε προσβάσιμη μορφή, όπως ορίζει το άρθρο 8 της Εκτελεστικής Απόφασης (ΕΕ) 2018/1524.
Κύριε Γενικέ Γραμματέα,
Ευελπιστούμε ότι οι εύλογες και τεκμηριωμένες προτάσεις μας θα ληφθούν υπόψη, συμβάλλοντας στην περαιτέρω ενίσχυση του συστήματος παρακολούθησης και εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου για την ψηφιακή προσβασιμότητα στη χώρα. Παράλληλα, παρακαλούμε να μας ενημερώσετε για τα ακόλουθα:
-Εάν έχουν ελεγχθεί ή πρόκειται να ελεγχθούν πλατφόρμες οι οποίες απαιτούν είσοδο μέσω διαπιστευτηρίων (π.χ. Taxisnet), όπως ενδεικτικά οι πλατφόρμες υποβολής φορολογικών δηλώσεων, ΕΝΦΙΑ, Κτηματολογίου κ.λπ., ως προς τη συμμόρφωσή τους με τις απαιτήσεις της ψηφιακής προσβασιμότητας.
-Ποιες πρωτοβουλίες προγραμματίζονται από το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης για την υποστήριξη των δημόσιων φορέων και οργανισμών των οποίων οι ιστότοποι και οι εφαρμογές για φορητές συσκευές εμφανίζουν χαμηλά ποσοστά συμμόρφωσης με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Ειδικότερα, θα θέλαμε να γνωρίζουμε εάν προβλέπεται η παροχή κατευθυντήριων οδηγιών, τεχνικής υποστήριξης, εργαλείων αξιολόγησης και ελέγχου, χρηματοδοτικών μέσων ή άλλων μορφών ενίσχυσης, καθώς και η ανάπτυξη και υλοποίηση εκπαιδευτικών δράσεων.
- Εάν τηρείται το Μητρώο Δημόσιων Ιστότοπων και Εφαρμογών, που προβλέπεται στο Άρθρο 79 του ν.4961/2022, με το οποίο τροποποιήθηκε το άρθρο 43 του ν.4727/2020, δεδομένου ότι στην αιτιολογική σκέψη (4) της Εκτελεστικής Απόφασης (ΕΕ) 2018/1524 αναφέρεται ότι: «Για να διευκολυνθεί η δειγματοληψία των προς παρακολούθηση ιστότοπων και εφαρμογών για φορητές συσκευές, θα πρέπει να επιτρέπεται στα κράτη μέλη να λαμβάνουν μέτρα για την τήρηση επικαιροποιημένων καταλόγων των ιστότοπων και των εφαρμογών για φορητές συσκευές που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας (ΕΕ) 2016/2102». Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με την παρ. 28 του άρθρου 107 του ν. 4727/2020, οι ιστότοποι και οι εφαρμογές για φορητές συσκευές οργανισμών του δημόσιου τομέα εντάσσονται στο ΜΗ.Δ.ΙΣ.ΕΦ. με απόφαση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, ύστερα από γνώμη της Ε.Σ.Α.μεΑ., ενώ με όμοια απόφαση δύναται να γίνεται η διαγραφή όσων δεν πληρούν τις απαιτήσεις προσβασιμότητας. Με την ίδια απόφαση καθορίζονται οι όροι και οι προϋποθέσεις ένταξης, η μορφή και η διαδικασία χορήγησης της γνωμοδότησης της Ε.Σ.Α.μεΑ., τα όργανα διαχείρισης της ηλεκτρονικής βάσης, καθώς και οι τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές του Μητρώου. Ωστόσο, 6 χρόνια μετά την ψήφιση του ν.4727/2020 δεν έχουμε καμία ενημέρωση σχετικά με την έκδοση των ως άνω προβλεπόμενων αποφάσεων, γεγονός που εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς τη λειτουργία του Μητρώου στην πράξη και, κατ’ επέκταση, ως προς την εφαρμογή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου.
Η Ε.Σ.Α.μεΑ. παραμένει στη διάθεσή σας για κάθε περαιτέρω συνεργασία με στόχο την αποτελεσματική εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου για την ψηφιακή προσβασιμότητα.
Σας ευχαριστούμε θερμά εκ των προτέρων.
[1] Περισσότερο αναλυτικά στο https://www.edf-feph.org/accessibility-overlays-dont-guarantee-compliance-with-european-legislation/
