(Αρ. Πρωτ.: 180)
Στο διεθνές Συνέδριο Cassandra Conference 2026, που αφορούσε στην αντιμετώπιση των κοινωνικοπολιτικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής και πραγματοποιήθηκε στις 4 και 5 Φεβρουαρίου 2026, έλαβε μέρος ως ομιλητής ο πρόεδρος της ΕΣΑμεΑ Ιωάννης Βαρδακαστάνης, με την ιδιότητα του μέλους της ΕΟΚΕ και συν - εισηγητή της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ με θέμα «”Γαλάζια” διπλωματία και συνεργασία στον τομέα των υδάτων - λύσεις για την ανακούφιση της πίεσης που ασκεί η μετανάστευση λόγω της κλιματικής αλλαγής». Παράλληλα, στις 5 Φεβρουαρίου ο κ. Βαρδακαστάνης παρουσίασε στο Τμήμα «Οικονομική και Νομισματική Ένωση, οικονομική και κοινωνική συνοχή» (ECO) της ΕΟΚΕ τη γνωμοδότησή του «Η διάσταση των νησιών στις ευρωπαϊκές πολιτικές συνοχής, ανταγωνιστικότητας και βιώσιμης ανάπτυξης». Η γνωμοδότηση ψηφίστηκε ομόφωνα, επόμενος σταθμός η Ολομέλεια της ΕΟΚΕ, στις 18 Φεβρουαρίου.
Το Συνέδριο Cassandra εξέτασε τη σύνδεση της κλιματικής κρίσης με πέντε κρίσιμους τομείς: την υγεία, τη μετανάστευση, τις ένοπλες συγκρούσεις, την ισότητα των φύλων και τις τοπικές κοινότητες. Στόχος ήταν η προώθηση του προγράμματος CASSANDRA, το οποίο στοχεύει στην ενδυνάμωση τοπικών ακτιβιστών και τη δημιουργία ενός δικτύου «Επιστημονικών Πρεσβειών» για την παροχή λύσεων σε πληγείσες περιοχές της Μεσογείου, της Αφρικής και της Ασίας. Το Συνέδριο συντονίστηκε από το τεχνολογικό κέντρο Eurecat με την υποστήριξη διεθνών οργανισμών όπως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο ΟΗΕ.
Ο κ. Βαρδακαστάνης μίλησε στην ενότητα «Ο κλιματικός πρόσφυγας - η ανάγκη να αναγνωρίσουμε μια πραγματικότητα». Στο ίδιο πάνελ συντόνισε η κ. M. Angelova, μέλος της ΕΟΚΕ, και μίλησαν επίσης: Δ. Δημητριάδης, πρόεδρος του Τμήματος Εξωτερικών Σχέσεων της ΕΟΚΕ, W. Walter Kasempa, πρεσβευτής Νεολαίας της Αφρικανικής Ένωσης για τη Μετανάστευση, K. Hassan, εκτελεστικός διευθυντής Κέντρου Τεχνολογίας για την Ανάπτυξη του ΟΗΕ-ESCWA, S. Gupta, Ιδρυτής Caledonian International.
Μεταξύ άλλων, ο κ. Βαρδακαστάνης τόνισε (η ομιλία επισυνάπτεται):
Η μετανάστευση λόγω κλιματικών αλλαγών δεν είναι πλέον ένα υποθετικό χειρότερο σενάριο· είναι ήδη ορατή και μπορεί σύντομα να ξεπεράσει τις προβλέψεις, φτάνοντας σε πρωτοφανείς διαστάσεις, εκτός αν ληφθούν άμεσα μέτρα πολιτικής. Η ερημοποίηση στο Αφγανιστάν και το Πακιστάν είναι ένας από τους κύριους λόγους για την αύξηση των μεταναστευτικών κυμάτων προς την Ευρώπη. Ομοίως, η συρρίκνωση διεθνών λιμνών, όπως η λίμνη Τσαντ στο Σαχέλ και η λίμνη Αράλ στην Κεντρική Ασία, και η μείωση των επιπέδων των υδάτων σε λεκάνες ποταμών, όπως οι λεκάνες του Νείλου και του Κονγκό στην Αφρική και στην ινδική χερσόνησο, προκαλούν περιβαλλοντικές καταστροφές άνευ προηγουμένου, οι οποίες ενδέχεται επίσης να προκαλέσουν συγκρούσεις και πρόσθετα μεταναστευτικά κύματα. Επιστημονικά στοιχεία από την κλιματολογία, τις μελέτες μετανάστευσης και τα οικονομικά μοντέλα υποστηρίζουν τον ισχυρισμό ότι η κλιματική αλλαγή προκαλεί τη μετανάστευση πληθυσμών σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, συχνά αλληλεπιδρά με άλλους παράγοντες (π.χ. φτώχεια, συγκρούσεις, ζητήματα διακυβέρνησης), καθιστώντας δύσκολο να απομονωθεί το κλίμα ως η μόνη αιτία της μετανάστευσης. Σε κάθε περίπτωση, η τάση είναι σαφής: καθώς οι κλιματικές συνθήκες επιδεινώνονται, όλο και περισσότεροι άνθρωποι θα αναγκαστούν να μετακινηθούν - ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι, ή το ένα δέκατο του παγκόσμιου πληθυσμού, θα πρέπει να μετακινηθούν έως το 2050. Αυτό καθιστά τον ορισμό του όρου «κλιματικός πρόσφυγας» βασική προτεραιότητα για την ΕΕ.
Στην παρουσίαση τη γνωμοδότησης ο κ. Βαρδακαστάνης επεσήμανε (ολόκληρη η ομιλία επισυνάπτεται):
Τα νησιά αντιμετωπίζουν διαρκή και γνωστά διαρθρωτικά μειονεκτήματα: γεωγραφική απομόνωση, υψηλό κόστος μεταφορών και ενέργειας, πίεση στον τομέα της στέγασης, έλλειψη εργατικού δυναμικού, δημογραφική μείωση και υπερβολική εξάρτηση από τον εποχιακό τουρισμό. Η κλιματική αλλαγή ενισχύει ήδη αυτούς τους περιορισμούς - από την παράκτια διάβρωση και τα ακραία καιρικά φαινόμενα έως την τήξη των πάγων στις βόρειες περιοχές. Ωστόσο, παρά τις προκλήσεις αυτές, τα νησιά έχουν στρατηγική σημασία για την Ευρώπη.
(…) Στο σημερινό ασταθές γεωπολιτικό πλαίσιο, τα νησιά δεν είναι τα περιθώρια της Ευρώπης - είναι άγκυρες της κυριαρχίας, της ανθεκτικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Από τη Μεσόγειο έως την Αρκτική - όπως καταδεικνύει η αυξανόμενη γεωπολιτική σημασία της Γροιλανδίας - η ΕΕ δεν μπορεί πλέον να επιτρέψει στον εαυτό της να ακολουθεί μια ad hoc προσέγγιση.
Ένα στοχευμένο, νομικά κατοχυρωμένο Σύμφωνο για τα Νησιά θα επέτρεπε στα νησιά να γίνουν εργαστήρια καινοτομίας, ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή και βιώσιμης ανάπτυξης, ενισχύοντας παράλληλα την Ευρώπη στο σύνολό της.
