Στην «Ακρόαση φορέων και πραγματογνωμόνων σχετικά με την Ενίσχυση της συνοχής και της συνδεσιμότητας: Λύσεις πολιτικής για τα νησιά της ΕΕ» της ΕΟΚΕ μίλησε και συνόψισε τα συμπεράσματα ο πρόεδρος της ΕΣΑμεΑ Ιωάννης Βαρδακαστάνης, εισηγητής της γνωμοδότησης της ΕΟΚΕ με θέμα «Η νησιωτική διάσταση στις ευρωπαϊκές πολιτικές συνοχής, ανταγωνιστικότητας και βιώσιμης ανάπτυξης», την Παρασκευή 16 Ιανουαρίου.
Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2026, εξέτασε τις συγκεκριμένες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα νησιά της ΕΕ και διερεύνησε πολιτικές απαντήσεις που αποσκοπούν στη βελτίωση της προσβασιμότητας, της εδαφικής συνοχής και της βιώσιμης ανάπτυξης.
Σημεία της παρέμβασης του κ. Ι. Βαρδακαστάνη (ολόκληρη η ομιλία επισυνάπτεται):
«Τα νησιά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεν είναι περιφερειακοί θεατές, αλλά ενεργοί συντελεστές του κοινού μας μέλλοντος. Στο επίκεντρο των ιδρυτικών συνθηκών της ΕΕ βρίσκεται μια σαφής εντολή: το άρθρο 174 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης μας υποχρεώνει να δίνουμε ιδιαίτερη προσοχή στα εδάφη που αντιμετωπίζουν σοβαρά και διαρκή φυσικά ή δημογραφικά μειονεκτήματα, συμπεριλαμβανομένων των νησιών. Δεν πρόκειται για ρητορική δήλωση, αλλά για νομική και ηθική δέσμευση που πρέπει να καθοδηγεί τις πολιτικές μας απαντήσεις.
Τα νησιωτικά εδάφη αντιμετωπίζουν μια σειρά από διαρκείς διαρθρωτικές προκλήσεις που τα διακρίνουν από τις ηπειρωτικές περιοχές: γεωγραφική απομόνωση, υψηλότερο κόστος μεταφορών και υποδομών, δημογραφικές πιέσεις και, συχνά, περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες. Αυτοί οι παράγοντες μπορούν να μειώσουν την ανταγωνιστικότητα, να εμποδίσουν τη διασύνδεση και, τελικά, να περιορίσουν τις ευκαιρίες για βιώσιμη οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη. Ωστόσο, τα νησιά διαθέτουν επίσης ξεχωριστά πλεονεκτήματα - δυναμικές τοπικές οικονομίες, μοναδική πολιτιστική κληρονομιά, πλούσιο φυσικό περιβάλλον και ισχυρούς κοινοτικούς δεσμούς - τα οποία, εάν υποστηριχθούν από συνεκτικές και προσαρμοσμένες πολιτικές της ΕΕ, μπορούν να οδηγήσουν αυτά τα εδάφη στην επιτυχία.
(…) Η βιώσιμη ανάπτυξη - από οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική άποψη - πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο των πολιτικών μας απαντήσεων. Οι επενδύσεις στην πράσινη μετάβαση και την ανθεκτικότητα των νησιών στην κλιματική αλλαγή δεν συνάδουν μόνο με τους κλιματικούς στόχους της ΕΕ, αλλά και προστατεύουν τα ευαίσθητα οικοσυστήματα που είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στην κλιματική αλλαγή.
Τέλος, ας μην ξεχνάμε τον ευρύτερο στόχο που διέπει την πολιτική συνοχής: να μην μείνει κανένα έδαφος πίσω. Η Ένωσή μας είναι ισχυρότερη όταν όλες οι περιφέρειες, αστικές, αγροτικές, ορεινές ή νησιωτικές, είναι συνδεδεμένες, ανταγωνιστικές και ευημερούσες. Τα νησιά δικαιούνται ισότιμη πρόσβαση στα οφέλη της πολιτικής συνοχής, σε εξατομικευμένα χρηματοδοτικά μέσα και σε λύσεις που αναγνωρίζουν τις μόνιμες διαρθρωτικές δυσκολίες τους. Μόνο τότε θα μπορούμε να ισχυριστούμε ότι έχουμε εκπληρώσει την υπόσχεση της εδαφικής συνοχής που αποτελεί τη βάση του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Για τον λόγο αυτό ζητούμε στο σχέδιο γνώμης τη σύναψη ενός συμφώνου για τα νησιά και τη θέσπιση ενός νόμου για τα νησιά».
Ομιλητές:
• Έλενα Καλίστρου, πρόεδρος του τμήματος για την Οικονομική και Νομισματική Ένωση και την Οικονομική και Κοινωνική Συνοχή (ECO), Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ)
• Ελένη Μαριάνου, ακόλουθος για τη Συνοχή, Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ
• Βαγγέλης Μεϊμαράκης, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αντιπρόεδρος για τις παράκτιες περιοχές της Διακομματικής Ομάδας SEARICA
• Marie-Antoinette Maupertuis, πρόεδρος της Συνέλευσης της Κορσικής, μέλος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών
• Tonino Picula, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, αντιπρόεδρος της Διακομματικής Ομάδας SEARICA
• Fredis Beleris, μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
• Hugo Sobral, αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής, ΓΔ Περιφέρειας
• Jørgen Primdahl, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, Τμήμα Γεωεπιστημών και Διαχείρισης Φυσικών Πόρων
• Γιάννης Ρούσσος, πρόεδρος του Εμπορικού Επιμελητηρίου Κυκλάδων, πρόεδρος του INSULEUR
• Pia Prost, Εθνική Ένωση Φινλανδικών Νήσων
• Ελευθέριος Κεχαγιόγλου, πρόεδρος του Ελληνικού Δικτύου Μικρών Νησιών
