Τις προτάσεις - παρατηρήσεις της ΕΣΑμεΑ στο σχέδιο νόμου «Σύσταση Ταμείου Καινοτομίας Φαρμάκου - Πρόσβαση των ασθενών σε νέα φάρμακα και θεραπείες - Βελτίωση των υπηρεσιών υγείας και άλλες διατάξεις» ανέπτυξε στη Βουλή ο αναπληρωτής οργανωτικός γραμματέας της ΕΣΑμεΑ Βασίλης Δήμος, εκπροσωπώντας τον πρόεδρο της Ε.Σ.Α.μεΑ. Ιωάννη Βαρδακαστάνη, την Δευτέρα 11 Μαΐου, καταθέτοντας παράλληλα αναλυτικό υπόμνημα.

Ο κ. Δήμος τόνισε ότι, με την εφαρμογή του Ταμείου Καινοτομίας, άτομα με σοβαρές, χρόνιες και σπάνιες παθήσεις κινδυνεύουν να χάσουν την πρόσβασή τους σε θεραπείες

Συνοπτικά η Ε.Σ.Α.μεΑ. διεκδικεί:

Στο άρθρο 4 «Κριτήρια εισαγωγής, αξιολόγησης και ένταξης φαρμακευτικών σκευασμάτων στο Ταμείο Καινοτομίας» να προστεθεί παράγραφος «3» με την οποία κατά την αξιολόγηση και ένταξη φαρμακευτικών σκευασμάτων στο Ταμείο Καινοτομίας, λαμβάνονται υπόψη, πέραν των κλινικών, επιδημιολογικών και οικονομικών δεδομένων, και παράμετροι που αφορούν στην εμπειρία των χρονίως πασχόντων και στην πραγματική επίπτωση της νόσου στην καθημερινή τους ζωή.

Στο άρθρο 5 «Επιτροπή Ταμείου Καινοτομίας» να προστεθεί η εκπροσώπηση από την Ε.Σ.Α.μεΑ..

Στο άρθρο 6 «Διαδικασία εισαγωγής, αξιολόγησης και ένταξης φαρμακευτικών σκευασμάτων στο Ταμείο Καινοτομίας» να προστεθεί παράγραφος που θα αναφέρει ότι για άτομα με σπάνιες παθήσεις, η αξιολόγηση της θεραπείας βασίζεται σε μακροχρόνια δεδομένα και ποιότητα ζωής, όχι μόνο σε βραχυχρόνιους δείκτες. Τυχόν διοικητικές ελλείψεις ή καθυστερήσεις στην καταχώρηση δεδομένων δεν επιτρέπεται να διακόπτουν ή να αναστέλλουν την αποζημίωση της αγωγής, εφόσον υπάρχει ιατρική ένδειξη συνέχισης καθώς και ότι το Ταμείο Καινοτομίας οφείλει να ακολουθεί τις διεθνείς οδηγίες, διασφαλίζοντας την αδιάλειπτη και δωρεάν πρόσβαση των ασθενών στη θεραπεία τους, ακόμα και κατά τη φάση μετάβασης από το Ταμείο.

Στο άρθρο 7 «Σύσταση Εθνικού Μητρώου Ασθενών Ταμείου Καινοτομίας – Εκτέλεση επεξεργασίας από την Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση Υγείας και Κοινωνικής Ασφάλισης Μονοπρόσωπη Ανώνυμη Εταιρεία» ζητείται η σύσταση επιτροπής με συμμετοχή της Ε.Σ.Α.μεΑ. και καθιερώνεται τακτική διαβούλευση με τους πάσχοντες για τον σχεδιασμό και την αξιολόγηση του Μητρώου. Διασφαλίζεται η πρόσβαση σε ανώνυμα δεδομένα για έρευνα, δημοσιεύεται ετήσια έκθεση αποτελεσματικότητας και ενσωματώνονται δείκτες ποιότητας ζωής των πασχόντων (PROs). Τέλος, απαγορεύονται οι αυτοματοποιημένες αποφάσεις που περιορίζουν την πρόσβαση σε παροχές υγείας χωρίς εξατομικευμένη ιατρική αιτιολόγηση.

Στο άρθρο 8 «Συστήματα τεχνητής νοημοσύνης από τον Εθνικό Οργανισμό Παροχής Υπηρεσιών Υγείας» τονίζεται ότι η χρήση τεχνητής νοημοσύνης δεν επιτρέπεται να οδηγεί σε αυτοματοποιημένες αποφάσεις που περιορίζουν την πρόσβαση σε παροχές υγείας χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Προτείνεται η προσθήκη διάταξης που διασφαλίζει ότι για άτομα με χρόνιες ή σπάνιες παθήσεις, καμία απόφαση για αναγκαία θεραπεία δεν λαμβάνεται χωρίς προηγούμενη ιατρική αξιολόγηση. Επιπλέον, απαγορεύεται η απόρριψη αποζημιώσεων βάσει αυτοματοποιημένων δεικτών, επιβάλλεται η επανεξέταση κάθε αρνητικής ένδειξης από εξειδικευμένο ιατρό και προβλέπεται η διασύνδεση με τα σχετικά μητρώα ασθενών.

Τονίστηκαν οι δυσκολίες που εισάγονται με το άρθρο 12 στην άμεση και έγκαιρη πρόσβαση των πασχόντων στις νέες και καινοτόμες θεραπείες και ζητήθηκε να ληφθούν υπόψη όλες οι ανάγκες και οι ιδιαιτερότητες των παθήσεων.

Στο άρθρο 55 «Διοικούσα Επιτροπή του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 4 ν. 1278/1982» είναι απαραίτητη η συμμετοχή εκπροσώπου της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) στη Διοικούσα Επιτροπή του Κεντρικού Συμβουλίου Υγείας.

Τέλος η Ε.Σ.Α.μεΑ. επανάφερε δύο κρίσιμα εκκρεμή ζητήματα:

• Το ζήτημα της εκπροσώπησης της Ε.Σ.Α.μεΑ. στο «Παρατηρητήριο Ποιότητας και Ασφάλειας της Υγείας» Η μη συμπερίληψή της συνιστά ευθεία παραβίαση των υποχρεώσεων της χώρας που απορρέουν από τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες.
• Το ζήτημα της μη συμπερίληψης της Ε.Σ.Α.μεΑ. στο άρθρο 81 του ν. 5243/2025 που αφορά στην επιχορήγηση της Ένωσης Ασθενών Ελλάδας μέσω του τακτικού προϋπολογισμού του υπουργείου Υγείας για την κάλυψη λειτουργικών δαπανών. Η ρύθμιση αυτή είναι άδικη, καθώς δεν έχει προηγηθεί καμία διαδικασία αξιολόγησης των οργανώσεων με αντικειμενικά και διαφανή κριτήρια, δημιουργώντας συνθήκες άνισης μεταχείρισης και υπονομεύοντας την αξιοπιστία της θεσμικής εκπροσώπησης. Η Ε.Σ.Α.μεΑ., ως ο πλέον αντιπροσωπευτικός τριτοβάθμιος φορέας των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες και σπάνιες παθήσεις και των οικογενειών τους, εκπροσωπεί ένα ευρύτατο δίκτυο οργανώσεων και εκατομμύρια πολίτες, διαθέτοντας θεσμική αναγνώριση σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Η προβλεπόμενη χρηματοδότηση πρέπει να κατανεμηθεί και στις δύο οργανώσεις αναλογικά, βάσει ποιοτικών και ποσοτικών κριτηρίων, ανάλογα με τον αριθμό και το εύρος εκπροσώπησης κάθε οργάνωσης.