(Αρ.πρωτ.: 253)
Ψηφίστηκε από την Ολομέλεια της ΕΟΚΕ η γνωμοδότηση του προέδρου της ΕΣΑμεΑ Ιωάννη Βαρδακαστάνη με 240 ψήφους υπέρ, 1 κατά και 4 αποχές, για την «Νησιωτική Διάσταση στις Ευρωπαϊκές Πολιτικές Συνοχής, Ανταγωνιστικότητας και Βιώσιμης Ανάπτυξης (The Island Dimension in European Cohesion, Competitiveness and Sustainable Development Policies)», την Τετάρτη 18 Φεβρουαρίου.
Συνημμένα θα βρείτε τη γνωμοδότηση στα ελληνικά καθώς και ολόκληρη την ομιλία Βαρδακαστάνη.
Κατά την ομιλία του πριν την ψηφοφορία ο κ. Βαρδακαστάνης ευχαρίστησε την κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ για την υποβολή του αιτήματος για την εκπόνηση της παρούσας γνωμοδότησης: «Η συνεργασία μας ήταν άριστη όπως και στη δημόσια ακρόαση που διοργανώσαμε με τη συμμετοχή τριών ευρωβουλευτών, υπό την αιγίδα της κυπριακής Προεδρίας. Θα ήθελα να ευχαριστήσω την Ελένη Μαριανού, την Ακόλουθο Συνοχής της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Κύπρου στην ΕΕ και τον πρόεδρο της Ομάδας Μελέτης της ΕΟΚΕ Μάνθο Μαυρομάτη, ο οποίος έκανε εξαιρετική δουλειά, αλλά και όλα τα μέλη της Ομάδας Μελέτης». Ο κ. Βαρδακαστάνης αφιέρωσε τη γνωμοδότηση σε έναν πιστό υποστηρικτή και υπερασπιστή των νησιών και της πολιτικής συνοχής, τον Λευτέρη Σταυρόπουλο, ο οποίος απεβίωσε πριν από λίγες ημέρες.
«Τα ευρωπαϊκά νησιά περιγράφονται συχνά ως περιφερειακά. Στην πραγματικότητα, είναι εδάφη πρώτης γραμμής - και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έχει ακόμη προσαρμόσει τις πολιτικές της σε αυτό το γεγονός.
Τα νησιά αντιμετωπίζουν διαρκή και γνωστά διαρθρωτικά μειονεκτήματα: γεωγραφική απομόνωση, υψηλό κόστος μεταφορών και ενέργειας, πίεση στον τομέα της στέγασης, έλλειψη εργατικού δυναμικού, δημογραφική μείωση και υπερβολική εξάρτηση από τον εποχιακό τουρισμό. Η κλιματική αλλαγή επιτείνει ήδη αυτούς τους περιορισμούς - από την παράκτια διάβρωση και τα ακραία καιρικά φαινόμενα έως την τήξη των πάγων στις βόρειες περιοχές. Ωστόσο, παρά τις προκλήσεις αυτές, τα νησιά έχουν στρατηγική σημασία για την Ευρώπη.
Έχουν σημασία για τη γεωπολιτική μας θέση, για τη διαχείριση της μετανάστευσης, για την ασφάλεια στη θάλασσα και για την ενεργειακή μετάβαση. Τα θαλάσσια οικοσυστήματά τους και οι αποκλειστικές οικονομικές ζώνες τους αποτελούν τη βάση της γαλάζιας οικονομίας, της προστασίας της βιοποικιλότητας και της πρόσβασης σε κρίσιμους πόρους (…).
Για τον λόγο αυτό, η ΕΟΚΕ ζητεί μια συστημική αλλαγή.
Στο πλαίσιο της επικείμενης Ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα νησιά και τις παράκτιες περιοχές, τονίζουμε με έμφαση ότι χρειαζόμαστε μια ειδική Στρατηγική της ΕΕ για τα Νησιά - ένα Σύμφωνο για τα Νησιά (Islands Pact)- που θα υποστηρίζεται από ένα σαφές νομοθετικό πλαίσιο, μια Πράξη για τα Νησιά (Islands Act) με ρήτρα νησιωτικότητας. Αυτό θα διασφάλιζε ότι οι ιδιαίτερες ανάγκες των νησιών ενσωματώνονται συστηματικά στις πολιτικές για τη συνοχή, τις μεταφορές, την ενέργεια, τις κρατικές ενισχύσεις, το περιβάλλον και τη θάλασσα - αντί να αντιμετωπίζονται ως εξαιρέσεις εκ των υστέρων (…).
Στο σημερινό ασταθές γεωπολιτικό πλαίσιο, τα νησιά δεν πρέπει να είναι τα περιθώρια της Ευρώπης, αλλά άγκυρες της κυριαρχίας, της ανθεκτικότητας και της στρατηγικής αυτονομίας της. Από τη Μεσόγειο έως την Αρκτική - όπως καταδεικνύει η αυξανόμενη γεωπολιτική σημασία της Γροιλανδίας - η ΕΕ δεν μπορεί πλέον να επιτρέπει στον εαυτό της μια ad hoc προσέγγιση.
Ένα στοχευμένο, νομικά κατοχυρωμένο Σύμφωνο για τα Νησιά θα επέτρεπε στα νησιά να γίνουν εργαστήρια καινοτομίας, ανθεκτικότητας στην κλιματική αλλαγή και βιώσιμης ανάπτυξης, ενισχύοντας παράλληλα την Ευρώπη στο σύνολό της».
